چگونه مالیات را یاد بگیریم و به یک مشاور مالیاتی تبدیل شویم و از آن به بهترین شکل استفاده نمائیم که بتوانیم از حقوق کسب و کار خود حفاظت کنیم

تعریف مالیات :

مالیات در واقع انتقال بخشی از درآمدهای جامعه به دولت و یا بخشی از سود فعالیتهای اقتصادی است که نصیب دولت میگردد زیرا ابزار و امکانات دست یابی به درآمد و سودها را دولت فراهم ساخته است. با پیدایش حکومتها مالیات نیز پا به عرصه سیاستهای حکومتی گذاشت و نمی توان دولتی را یافت که در طی دوران نسبت به دریافت مالیات از افراد جامعه اقدام ننماید. قانون مالیاتهای مستقیم در اسفندماه سال 1345 تصویب و بعد از انقلاب 4 مرحله دست خوش اصلاحات و تغییرات قرارگرفته است. در طی این تغییرات مالیاتی آئین نامه ها، دستورالعملها و بخشنامه های متعددی برای تبیین و تشریح قوانین جاری صادر گردیده، که بمنظور آشنائی با جایگاه قوانین ،بخشنامه ها و دستورالعمل ها به شرح ذیل به تفسیر آن پرداخته و به تفاوت آن نیز اشاره می گردد.وضع قانون از زمان طرح در مجلس تا اجرای آن سه مرحله اساسی را طی می نماید و پس از گذر این مراحل بعنوان یک قاعده حقوقی قابل احترام تعریف می گردد.
1.تصویب قانون
2.امضای قانون
3.انتشار قانون

آیین نامه ها بر سه نوع اند. اعتبار آیین نامه منوط است به اینکه اولاً مغایر قانون عادی نباشد ثانیاً تکالیف جدیدی برای مردم ایجاد نکند.

آیین نامه های اجرایی:

مقرراتی هستند که به حکم صریح یا ضمنی قانونگذار برای تکمیل قانون وضع م یشوند . به علت عدم استقلال ذاتی آنها به آنها ایین نامه های غیر مستقل
نیز می گویند.
آیین نامه جایگزین قانون یا آیین نامه های تفویضی:

مقرراتی که با اذن صریح قانونگذار توسط قوه مجریه تدوین م یشوند اما ماهیتاً با قانون فرقی ندارند.
آیین نامه مستقل:

مقامات اجرایی به موجب اصل 138 قانون اساسی م یتوانند در حدود اختیاراتشان اقدام به وضع آیین نامه نمایند.این نوع آیین نامه ها مستقل از قانون برای انتظام روابط افراد به کار می روند بسیار متنوع اند مانند آیین نامه های انتخاباتی ، شهرداری ،امور مالی ، استخدامی …. مقامات واضع آن هیأت وزیران ، وزیر ، استاندار، فرماندار … می باشند.

تصویب نامه:

مقرراتی است که مراجع و مقامات دولتی در حدود صلاحیت در امور معین و مشخص وضع می نمایند. در اموری غیر از امور مورد نظر قانونگذار . مجوز حقوقی دولت در وضع تصویب نامه ناشی از مسئولیت است .تصویب نامه امری معین و محدوداست به صورت متن واحد تدوین می شود ولی آیین نامه مشتمل بر قواعد عام و کلی متعدد و مرتبط است.
بخشنامه:

که به آن متحدالمال می گویند یعنی تعلیم و تعلیماتکلی و یکنواخت به صورت مکتوب ، که از طرف مقام اداری به مرئوسین برای ارشاد به مدلول و طرز تطبیق قانون یا آیین نامه داده میشود و نباید مخالف قانون یا آیین نامه باشد و اگر مخالف صریح قانون نباشد از سوی مرئوس لازم الاتباع است .

دستورالعمل:
توسط شوراها و کمیسیون ها وضع میشود ، تعیین ضوابط اجرایی برای واحدها است برای ارائة اطلاعات فنی و عملی

به زبان ساده تر می توان گفت:
بخشنامه و یا دستور العمل به دستوراتی گفته میشود که وزیران  رؤسای دستگاهها  خطاب به همکاران قلمرو مأموریت خود،درمقام تفسیر و بیان شیوة اجرای قوانین و مقررات و یا به منظور حسن اجراء و تنظیم امور داخلی صادر می نمایند.

تفاوت قانون با آئین نامه ها،بخشنامه ها و تصویب نامه

قانون از جهت اعتبار و تشریفات صدور با مقررات اداری تفاوت بسیاردارد، و اصول این تفاوتها را بدین شرح میتوان خلاصه کرد:

  •  ازحیث تشریفات، وضع قانون در چارچوب وظایف قوه مقنّنه است و شرایط تصویب آن را قانون اساسی معین میکند. ولی تصویب نامه ها و آیین نامه های اداری از طرف قوه مجریه وضع میشود و نیازمند به تشریفات خاصی نیست.
  •  قانون حاکم بر تمام مردم و سازمانهای دولتی است و اگربرطبق تشریفات مقرر در قانون اساسی تصویب و امضا شود، هیچ مرجعی حق الغای آن را ندارد و فقط قوه مقننه میتواند با وضع قانون دیگری، به طور صریح یا ضمنی، آنرافسخ کند.
  • ولی اعتبارتصمیم های قوه مجریه محدود به مفاد قوانین است و در صورتی اعتبار دارد که مخالف مصوبات مجلس نباشد. در این صورت،نه تنها دادگاهها باید از اجرای اینگونه تصمیم ها خودداری کنند.هر ذینفع نیز حق دارد از دیوان عدالت اداری ابطال آنها را بخواهد.

طرح جامع مالیاتی:
تغییر نگاه به منابع درآمدی دولت و تغییر رویکرد در وصولدرآمدهای مالیاتی، نشان داد ساختار سنتی نظام مالیاتی کشور دارای نقایص و معضلاتی به شرح ذیل می باشد.
1. ايرادات و ناهمسويي سياستها، قوانين و فرايند اجراي ماليات
2. نظامها و فرايندهاي ناكارآمد مالياتي
3. عدم وجود نگاه يکپارچه به مؤديان مالياتي و اطلاعات ايشان
4. عدم ارائه خدمات مناسب به مؤديان
5. اطلاعات ناكافي در مورد مؤديان و ضعف فرهنگ پرداختماليات که موجبات پیدایش معضات ذیل گردیده است :
1. فرار بالای مالیاتی
2. بالابودن هزینه های وصول مالیات
3. درآمدهای اندک
4. نارضایتی مودیان از ناعدالتی مالیاتی
5. افزایش شکایات
لذا دولت به منظور رفع معضل بوجود آمده سراغ تغییر ساختارنظام مالیاتی در قالب طرح جامع مالیاتی رفت و اهداف خود را برپایة رفع معضات فوق بنا نهاد.

اهداف جامع مالیاتی:

  • جلوگیری از فرارمالیاتی
  • حذف معافیتهای غیر ضروری
  • مکانیزه کردن عملیات
  • بهینه سازی فرایندها
  • برقراری عدالت مالیاتی
  • تکریم مودیان

اقدامات اجرائی در طرح جامع مالیاتی جهت رفع موانع و مشکلات

  • تجمیع درآمدهاي هر مؤدي
  • سیستم هوشمندتحلیل درخواستها و ممیزي هدفمند
  • شبکة يکپارچه ردیابي و ثبت مبادلات
  • تسهیل پیاده سازي انواع جدید مالیات
  • بهبود و تعالي فرآیندهاي شناسايی و تشخیص
  • جلوگیري از فرارمالیاتي
  • حذف معافیتهاي غیرضروري
  • گسترش فرهنگ خوداظهاري
  • تخصیص بهینة منابع
  • تفویض اختیارات و برون سپاري
  • افزاش کارایي بهره وري سازمان
  • بهبود و تعالي فرآ یندهاي درون سازمان
  • رفع موانع استفاده ازروشهای الکترونيکي
  • ایجاد یک سیستم اطلاعات مدیریرت درون سازمان
  • مهندسي مجدد فرآ یندهاي سازمان
  • بهره گیري از فنآوري اطلاعات و عرضةخدمات
  • ایجاد عدالت مالیاتي و اشاعة فرهنگ مالیاتي
  • اجراي آسان، سریع، دقیق، يکپارچه و فراگیر امور مالیاتي
  • پیاده سازي نظام يکپارچة مالیاتي
  • ارتقاي سطح خدمات به مؤدیان
  • ارتقاي رضایت شغلي کارکنان سازمان

انواع مالیات:
مالیات دارای انواع مختلفی است که هر کدام با توجه بهکارکردهای خود در اقتصاد به کار گرفته م یشود. مالیات بر اساسچگونگی تعلق به کالاها یاخدمات مورد مالیات به مالیات مستقیم و غیرمستقیم تقسیم می شود.
1- مالیات مستقیم

که مستقیماً از دارائی یا درآمد افراد گرفته م یشوند و شامل مالیات بردارائی و مالیات بر درآمد هستند؛ همان طور که از نام این مالیاتها مشخص است بدون هیچ واسط های بر درآمد افراد و یا سازمانها و مؤسسات اقتصادی اعمال می شوند و توسط مأموران مالیاتی به طورمستقیم وصول م یشوند. نمونة بارز این مالیاتها، مالیاتی است که دولت به طور مستقیم از حقوق کارمندان خود کسر می کند.
1-1- مالیات بر دارائی
مالیات بر ارث
حق تمبر
1-2- مالیات بر درآمد
– مالیات بر درآمد اجاره
– مالیات بر درآمد کشاورزی
– مالیات بر درآمد حقوق
– مالیات بر درآمد مشاغل
– مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی

-مالیات بر درآمد اتفاقی

2- مالیات غیرمستقیم

مالیاتی است که با واسطه و به طور غیرمستقیم از شهروندان گرفته می شود. مالیات غیرمستقیم در شکلهای گوناگونی قابل پیاده شدن می باشد و پرداخت آن نیز با اینکه بر دوش همگان م یباشد ولی محسوس نیست و به طور معمول عموم مردم وجود آن را احساس نم یکنند. این مالیات، غالباً بر قیمت کالاها و خدمات اضافه شده و به مصرف کننده منتقل می گردد و شامل مالیات بر واردات و مالیات بر معاملات است

1-2- مالیات بر واردات
2-2- مالیات بر مصرف و فروش

اشخاص مشمول مالیات
ماده 1 ق.م.م
اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات می باشند:
۱- كلیة مالكین اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به اموال یا املاک خود واقع در ایران طبق مقرّرات باب دوم.
۲- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم ایران نسبت به كلیة درآمدهاییكه در ایران یا خارج از ایران تحصیل می نماید.
۳- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم خارج از ایران نسبت به كلیةدرآمدهایی كه در ایران تحصیل میكند.
۴- هر شخص حقوقی ایرانی نسبت به كلیة درآمدهایی كه درایران یا خارج از ایران تحصیل می نماید.

5- هر شخص غیر ایرانی (اعم از حقیقی یا حقوقی) نسبت بهدرآمدهایی كه در ایران تحصیل می نماید و همچنین نسبت به درآمدهایی كه بابت واگذاری امتیازات یا سایر حقوق خود و یا دادن تعلیمات و كمكهای فنی و یا واگذاری فیلمهای سینمایی(كه به
عنوان بها یا حق نمایش یا هر عنوان دیگر عاید آنها می گردد)از ایران تحصیل میكند.