• فصل اول: تعاریف ـ کلیات
    ماده .1 به منظور اجرا و تعمیم و گسترش انواع بیمه هاى اجتماعى و استقرار نظـام
    هماهنگ و متناسب با برنامـه هـاى تـأمین اجتمـاعى، همچنـین تمرکـز وجـوه و
    درآمدهاى موضوع قانون تأمین اجتماعى و سرمایهگذارى و بهـره بـردارى از محـل
    وجوه و ذخائر، سازمان مستقلى به نام «سازمان تأمین اجتماعى» وابسته به وزارت
    که در این قانون « سازمان» نامیده مىشـود، تشـکیل 1 تعاون کار ورفاه و اجتماعى
    مىگردد. سازمان داراى شخصیت حقوقى و استقلال مالى و ادارى است و امور آن
    2 منحصراً طبق اساسنامهاى که به تصویب هیئت وزیران میرسد، اداره خواهد شد.

    تبصره ـ1 صندوق تأمین اجتماعى موضوع ماده 10 قانون تشکیل وزارت بهدارى و
    بهزیستى، مصوب تیرماه 1355 در سازمان ادغام و کلیه وظایف و دارایى و مطالبات
    و دیون و تعهدات صندوق مذکور، به سازمان منتقل مىشود .
    تبصره ـ2 کلیه واحدهاى اجرایى تأمین اجتماعى، سازمانهاى منطقهاى بهدارى و بهزیستى استانها، موضوع ماده 6 قانون تشکیل وزارت بهدارى و بهزیستى مصوب
    تیرماه 1355 ،از سازمانهاى مذکور منتزع و با کلیه وظایف و دارایى و مطالبـات و
    دیون و تعهدات به «سازمان» منتقل مىشود

  • فصل دوم : ارکان و تشکیلات
    مواد 12 الى 17 و 19 الى 27 به موجب لایحه قانونىاصلاح قانون تشکیل سازمان
    تأمیناجتماعىمصوب28/ 4 /58 شوراىانقلابلغو شدهواساسنامه سازمانتأمین
    اجتماعى مصوب10/ 6 /58 هیئت وزیران جایگزین گردیده است.اساسنامه سـازمان تامین اجتماعی در سالهاي 1387 و 1389 نیز تغییریافته ودر حال حاضر اساسنامه
    1 مصوب 1389 با اصلاحات بعدي ملاك عمل می باشد.
  • فصل سوم :منابع درآمد ـ مأخذ احتساب حق بیمه و نحوه وصول آن
    ماده28 . ب منابع درآمد سازمان به شرح زیر مىاشد:

    . 1 حق بیمه از اول مهرماه تا پایان سال 1354 به میزان بیست و هشت درصد مزد
    یا حقوق است که هفت درصد آن به عهده بیمه شده و هجـده درصـد بـه عهـده
    کارفرما و سه درصد به وسیله دولت تأمین خواهد شد .
    . 2 درآمد حاصل از وجوه و ذخایر و اموال سازمان .
    . 3 وجوه حاصل از خسارات و جریمههاى نقدى مقرر در این قانون .
    . 4 کمکها و هدایا .
    تبصره ـ1 از اول سال 1355 حق بیمه سهم کارفرما بیست درصد مزد یا حقوق بیمه
    شده خواهد بود و با احتساب سهم بیمه شده و کمک دولت کل حق بیمه به سـى
    3 درصد مزد یا حقوق افزایش مىیابد.

  • فصل چهارم :مقررات مالى
    ماده51. هیئت مدیره مکلف است تا اول دیماه هر سال بودجه کل سازمان را براى
    سال بعد تنظیم و به شوراى عالى سازمان پیشنهاد نماید. شـوراى عـالى سـازمان
    مکلف است حداکثر تا پانزدهم اسفندماه بودجه سال بعد را تصـویب و بـه هیئـت
    2 مدیره ابلاغ نماید.

    3 تبصره.ــــ

    ماده52. مانده درآمد پس از وضع مخارج و کلیه درآمدهاى حاصـل از خسـارات و
    زیان دیرکرد و بهره سپردهها و سود اوراق بهادار و سود سرمایه گذارىها و درآمـد
    حاصل از فروش و یا واگذارى و یا بهرهبردارى از اموال سازمان کلاً به حساب ذخایر
    منظور خواهد شد .
    تبصره ـ1 شوراى عالى سازمان هر سال به پیشنهاد هیئت مـدیره از محـل ذخـایر
    مبلغى جهت خرید اموال غیرمنقول و ایجاد ساختمانها یا تأسیسـات و تجهیـزات
    جدید که اعتبار آن در بودجه سازمان تأمین نشده باشد تخصیص خواهد داد .
    4 تبصره ـ2 ــــ

    ماده53. ذخایر سازمان نزد بانک رفاه کارگران متمرکز خواهد شد بانک مذکور ذخای  مزبور را تحت نظر هیئتى با تصویب شوراى عالى سازمان، به کار خواهد انداخت

  • فصل پنجم : حوادث و بیمارىها و باردارى
    ماده54 . بیمهشدگان و افراد خانواده آنها از زمانى که مشمول مقررات این قانون قرار
    مىگیرند در صورت مصدوم شدن براثر حوادث یا ابـتلا بـه بیمـارى مـى تواننـد از
    خدمات پزشکى استفاده نمایند. خدمات پزشکى کـه بـه عهـده سـازمان «تـأمین
    خدمات درمانى» است شامل کلیه اقدامات درمانى سرپایى، بیمارسـتانى، تحویـل
    2 داروهاى لازم و انجام آزمایشات تشخیص طبى مىباشد.

    3 ماده55. خدمات درمانى موضوع این قانون به دو صورت انجام مىگیرد:2

  • فصل ششم : ازکارافتادگى
    ماده70 . بیمهشدگانى که طبق نظر پزشک معـالج غیرقابـل عـلاج تشـخیص داده
    مىشوند پس از انجام خدمات توانبخشى و اعـلام نتیجـه توانبخشـى یـا اشـتغال

    چنانچه طبق نظر کمیسیونهاى پزشکى مذکور در ماده 91 این قانون توانایى خود
    را کلاً یا بعضاً از دست داده باشند به ترتیب زیر با آنها رفتار خواهد شد :
    الف )هرگاه درجه کاهش قدرت کار بیمه شده شصت وشش درصد و بیشتر باشـد
    ازکارافتاده کلى شناخته مىشود .
    )ب چنانچه میزان کاهش قدرت کار بیمه شده بین سى و سه تـا شصـت و شـش
    درصد و به علت حادثه ناشى از کار باشد ازکارافتاده جزئى شناخته مىشود .
    )ج اگر درجه کاهش قدرت کار بیمه شده بین ده تا سى و سه درصد بوده و موجب
    آن حادثه ناشى از کار باشد استحقاق دریافت غرامت نقص مقطوع را خواهد داشت .
    ماده71 . بیمه شدهاى که دراثر حادثه ناشى از کار یا بیمارى حرفـه اى ازکارافتـاده
    کلى شناخته شود بدون در نظر گرفتن مدت پرداخت حق بیمه استحقاق دریافت
    مستمرى ازکارافتادگى کلى ناشى از کار را خواهد داشت .
    ماده 72. میزان مستمرى ماهانه ازکارافتادگى کلى ناشى از کار عبارت است از یک
    سیام
    1
    مزد یا حقوق متوسط بیمه شده ضرب در سنوات پرداخت حـق بیمـه 30
    مشروط بر اینکه این مبلغ از پنجاه درصد مزد یا حقوق متوسط ماهانه او کمتر و از
    صددرصد آن بیشتر نباشد. در مورد بیمهشدگانى که داراى همسر بوده یا فرزند یـا
    پدر یا مادر تحت تکفل داشته باشند و مستمرى استحقاقى آنها از شصـت درصـد
    مزد یا حقوق متوسط آنها کمتر باشد عـلاوه بـر آن معـادل ده درصـد مسـتمرى
    استحقاقى بهعنوان کمک مشروط بر آنکه جمع مستمرى و کمـک از 60 %تجـاوز
    1 نکند پرداخت خواهد شد.

    تبصره ـ1 شوهر یا فرزند یا پدر یا مادر با شرایط زیر تحت تکفل بیمـه شـده محسـوب
    2 مىشوند:

    .1 سن شوهر از شصت سال متجاوز باشد و یا به تشخیص کمیسیونهاى پزشکى
    موضوع ماده 91 این قانون ازکارافتاده کلى بوده و در هر دو حالت به حکم این قانون
    مستمرى دریافت ننماید و معاش او توسط زن تأمین شود .
    .2 فرزندان بیمه شده که حائز شرایط مذکور در بند 3 ماده 58 این قانون باشند .
    .3 سن پدر از شصت و سن مادر از پنجاه و پنج سـال بیشـتر بـوده یـا اینکـه بـه
    تشخیص کمیسیونهاى پزشکى موضوع ماده 91این قانون ازکارافتاده باشند و معاش
    آنها توسط بیمه شده تأمین و در هرحال به موجب این قانون مستمرى دریافت ندارند .
    تبصره ـ2 مزد یا حقوق متوسط ماهانه بیمه شده موضوع این ماده عبـارت اسـت از
    جمع کل مزد یا حقوق او که به مأخذ آن حق بیمه دریافت گردیده ظرف هفتصد و
    بیست روز قبل از وقوع حادثه ناشى از کار یا شروع بیمارى حرفهاى که منجـر بـه
    ازکارافتادگى شده است تقسیم بر روزهاى کار ضرب در سى

  • صل هفتم : بازنشستگى
    ماده 76. مشمولین این قانون در صورت حایز بودن شـرایط زیـر حـق اسـتفاده از
    1 مستمرى بازنشستگى را خواهند داشت.

    .1 حداقل ده سال حق بیمه مقرر را قبل از تاریخ تقاضـاى بازنشسـتگى پرداختـه
    باشند. (حداقل حق بیمه مقرر در این ماده تغییر کرده است. نگاه کنید به جـزء 3
    بند ب قانون اصلاح تبصره دو همین ماده .)
    .2 سن مرد به شصت سال تمام و سن زن به پنجاهوپنج سال تمام رسیده باشد .
    تبصره ـ1 کسانى که 30 سال تمام کار کرده و در هر مورد حق بیمه مدت مزبـور را
    به سازمان پرداخته باشند در صورتى که سن مردان 50 سال و سن زنان 45 سال
    2 تمام باشد مىتوانند تقاضاى مستمرى بازنشستگى نمایند.

    تبصره 2ـ الف)کارهاى سخت و زیانآور کارهایى است کـه در آنهـا عوامـل فیزیکـى،
    شیمیایى، مکانیکى و بیولوژیکى محیط کار، غیر استاندارد بـوده و در اثـر اشـتغال کارگر تنشى به مراتب بالاتر از ظرفیتهاى طبیعى (جسمى و روانى) در وى ایجاد
    گردد که نتیجه آن بیمارى شغلى و عوارض ناشى از آن بوده و بتوان با بکـارگیرى
    تمهیدات فنى، مهندسى، بهداشتى و ایمنى و غیره صفت سخت و زیانآور بودن را
    1 از آن مشاغل کاهش یا حذف نمود

  • فصل هشتم :مرگ
    ماده80 . بازماندگان واجد شرایط بیمه شده متوفى در یکى از حالات زیر مستمرى
    4 بازماندگان دریافت خواهند داشت:

    1 در صورت فوت بیمه شده بازنشسته
    .2 در صورت فوت بیمه شده ازکارافتاده کلى مستمرى بگیر .
    .3 در صورت فوت بیمه شدهاى که درده سال آخر حیات خود حداقل حـق بیمـه
    یک سال کار، مشروط بر اینکه ظرف آخرین سال حیات، حق بیمه 90 روز کـار را
    1 پرداخت کرده باشد.

    تبصره ـ1 بیمهشدگان مشمول قانون تأمین اجتماعى که قبل از تصویب ایـن مـاده
    واحده فوت شده و به هر علت در مورد آنان مستمرى برقرار نشـده اسـت، حسـب
    2 مورد مشمول شرایط مقرر در این بند یا تبصره ) 2 )هستند. رعایت ماده (111 (قانون تأمین اجتماعى و به نسبت سـهام مقـرر در مـاده (83 (
    همان قانون مستمرى پرداخت مىگردد

    تبصره ـ2 چنانچه بیمه شده فاقد شرایط مقرر در این بند باشد ولى حداقل (20 (سـال
    حق بیمه مقرر را قبل از فوت پرداخت کرده باشد، بازماندگان وى از مستمرى برخوردار
    خواهند شد. در تعیین متوسط مزد یا حقوق ماهانه مشمولان این تبصره براى محاسبه
    میزان مستمرى، تبصره (77 (قانون تأمین اجتماعى ملاك عمل قرار مىگیرد .
    تبصره 3ـ
    .1 در صورت فوت بیمه شدهاى که بین ده تا بیست سال سابقه پرداخت حق بیمه
    داشته باشد به بازماندگان وى به نسبت سنوات پرداخت حق بیمه بدون الـزام بـه

  • فصل نهم : ازدواج و عائلهمندى
    ماده 85 . به بیمه شده زن یا مرد که براى اولین بار ازدواج مى کند مبلغى معادل یک ماه
    عن متوسط مزد یا حقوق با رعایت شرایط زیر به وان کمک ازدواج پرداخت مىشود :
    .1 در تاریخ ازدواج رابطه استخدامى او با کارفرما قطع نشده باشد .
    .2 ظرف پنج سال قبل از تاریخ ازدواج حداقل حق بیمه هفتصدوبیست روز کـار را
    به سازمان پرداخته باشد .
    .3 عقد ازدواج، دایم بوده و در دفتر رسمى ازدواج به ثبت رسیده باشد .
    تبصره ـ1 مزد یا حقوق متوسط موضوع این ماده عبارت است از جمع دریافتى بیمه
    شده ظرف دوسال قبل از ازدواج که به مأخذ آن حق بیمـه پرداخـت شـده اسـت
    تقسیم بر24.
    تبصره ـ2 در صورتى که طرفین عقد ازدواج واجد شرایط مذکور در این ماده باشند
    کمک ازدواج به هر دو نفر داده خواهد ش .د
    ماده 86. کمک عائلهمندى منحصراً تا دو فرزند بیمه شده پرداخت مىشود مشروط
    بر آنکه :
    .1 بیمه شده حداقل سابقه پرداخت حق بیمه هفتصدوبیست روز کار را داشته باشد .
    .2 سن فرزندان او از هجده سال کمتر باشد و یا منحصراً به تحصیل اشتغال داشته
    باشند تا پایان تحصیل یا در اثر بیمارى یا نقـص عضـو طبـق گـواهى کمیسـیون
    پزشکى موضوع ماده 91 این قانون قادر به کار نباشند. میزان کمـک عائلـه منـدى
    معادل سه برابر حداقل مزد روزانه کارگر ساده در مناطق مختلف براى هر فرزند در

    هر ماه مىباشد.

    ماده 87 . پرداخت کمک عائلهمندى به عهده کارفرمـا مـى باشـد و بایـد در موقـع
    پرداخت مزد یا حقوق به بیمه شده پرداخت شود .
    تبصره. هرگاه در مورد پرداخت کمک عائلهمندى اختلافى بین بیمه شده و کارفرما
    2 حاصل شود به طریق مذکور در فصل حل اختلاف قانون کار عمل خواهد شد.

  • فصل دهم : ها مقررات کلى راجع به کمک
    ماده88 . انجام خدمات بهداشتى مربوط به محیط کار به عهده کارفرمایـان اسـت .
    بیمهشدگانى که در محیط کار با مواد زیانآور از قبیل گازهاى سمى، اشعه و غیره
    تماس داشته باشند باید حداقل هر سال یک بار از طرف سازمان «تأمین خـدمات
    3 درمانى» معاینه پزشکى شوند.

    ماده 89 . افرادى که به موجب قوانین سابق بیمه هاى اجتماعى یا به موجب این قـانون
    بازنشسته و یا ازکارافتاده شده یا مىشوند و افراد بلافصل خانواده آنها همچنین افـرادى
    که مستمرى بازماندگان دریافت میدارند با پرداخت دودرصد از مسـتمرى دریـافتى از
    خدمات درمانى مذکور در بندهاى الف و ب ماده 3 این قانون توسط سـازمان «تـأمین
    خدمات درمانى» برخوردار خواهند شد. مابهالتفاوت وجوه پرداختى توسط بیمهشدگان
    موضوع این ماده تا مبالغى که طبق ضوابط قانون تأمین درمان مستخدمین دولت بایـد
    پرداخت شود از طرف سازمان، تأمین خواهد شد.
    ماده .90 افراد شاغل در کارگاهها باید قابلیت و استعداد جسمانى متناسب با کارهاى
    مرجوع داشته باشند . بدین منظور کارفرمایان مکلفند قبل از به کار گمـاردن آنهـا
    ترتیب معاینه پزشکى آنها را بدهند .
    در صورتى که پس از استخدام مشمولین قانون معلوم شود که نامبردگان در حین
    استخدام قابلیت و استعداد کار مرجوع را نداشته و کارفرما در معاینه پزشـکى آنهـا
    تعلل کرده است و بالنتیجه بیمه شده دچار حادثه شده و یا بیماریش شـدت یابـد
    سازمان «تأمین خدمات درمانى» و این سازمان مقررات این قانون را دربـاره بیمـه
    شده اجرا و هزینههاى مربوط را از کارفرما طبق ماده 50 این قانون مطالبه و وصول
    4 خواهند نمود.

    ماده .91 براى تعیین میزان ازکارافتادگى جسـمى و روحـى بیمـه شـدگان و افـراد
    خانواده آنها کمیسیونهاى بدوى و تجدیدنظر پزشکى تشکیل خواهد شد. ترتیـب
    تشکیل و تعیین اعضا و ترتیـب رسـیدگى و صـدور رأى براسـاس جـدول میـزان زکارافتادگى طبق آییننامهاى خواهد بود که به پیشنهاد ایـن سـازمان و سـازمان
    1 تأمین خدمات درمانى به تصویب شوراى عالى میرسد